0212 288 37 57
20.01.1994 tarihinde Cumhurbaşkanı Turgut Özal tarafından hazırlanan yasa taslağı:
Türkiye Büyük Millet Meclisi
KANUN
Özel Dedektiflik Kanunu
Kanun No: 3963
Amaç
MADDE 1.- Bu Kanunun amacı, özel dedektifler ile özel araştırma görevlilerinin çalışma alanları ile yetki ve sorumluluklarını, niteliklerini, mesleğe kabul ve meslekten çıkarılma esas ve usullerini düzenlemektir.
Kuruluş
MADDE 2.- Özel dedektifler ve özel araştırma görevlileri ile özel dedektif bürolarında çalışacak personele ilişkin işlemleri yürütmek üzere İçişleri Bakanlığında Özel Dedektiflik Kurulu, illerde İl Özel Dedektiflik Komisyonları kurulur.
Özel Dedektiflik Kurulu
MADDE 3.- Özel Dedektiflik Kurulu, İçişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısının başkanlığında, Adalet Bakanlığınca görevlendirilecek iki Genel Müdür Yardımcısı ile İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdür Yardımcısı, Jandarma Genel Komutan Yardımcısı ve Emniyet Genel Müdürlüğü Asayiş Daire Başkanından oluşur.
Kurulun raportörlük işleri Emniyet Genel Müdürlüğünce yürütülür.
Kurulun çalışma usul ve esasları yönetmelikte gösterilir.
İl özel Dedektiflik Komisyonu
MADDE 4.- İl Özel Dedektiflik Komisyonu, Vali veya görevlendireceği Vali Yardımcısının başkanlığında, İl Emniyet Müdürü veya görevlendireceği bir Emniyet Müdürü, İl Cumhuriyet Başsavcısı veya görevlendireceği bir Cumhuriyet Savcısı, Jandarma Alay Komutanı veya görevlendireceği bir kişi ve Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdüründen oluşur,
Komisyonun raportörlük işleri Asayiş Şube Müdürlüğünce yürütülür.
Komisyonun çalışma usul ve esasları yönetmelikte gösterilir.
Özel Dedektif
MADDE 5.- Özel dedektif, gerçek ve tüzel kişiler adına, talep edilen konu ile sınırlı olarak mevcut kanunlar çerçevesinde her türlü bilgileri toplayıp değerlendiren, araştırma ve inceleme yapan gerçek ve tüzel kişilere karşı, her türlü tecavüzleri engelleyen veya defeden, kuruluş, bina, mal ve eşyanın korunmasını sağlayan, bu görevleri sırasında bir suça muttali olduğunda ilgilileri haberdar eden, bu arada suç kanıtlarının kaybolmamasını sağlayan ve bu Kanunla verilen sınırlı yetkileri kullanan görevlidir.
Özel Dedektifliğin Mahiyeti.
MADDE 6.- Özel dedektiflik kamu hizmeti ve serbest bir meslektir.
Özel Dedektifliğe Kabul Şartları
MADDE 7.- Özel dedektif olabilmek için;
a) Türk vatandaşı olmak,
b) En az üç yıllık yüksekokul mezunu olmak,
c) Emniyet hizmetleri sınıfı personelden emniyet müdürü, emniyet amiri, baş komiser (Yüksek tahsil görmüş) rütbesini almış ve kendi isteği ile ayrılmış veya emekli olmuş, Jandarma Genel Komutanlığı subay sınıfından on beş yıl görev yaptıktan sonra ayrılmış veya emekli olmuş, özel dedektiflik yapmalarında sakınca bulunmadığı hususunda MİT Müsteşarlığınca haklarında uygun görüş bildirilmek kaydıyla MİT müsteşarlığında şube müdürü veya daha üst unvanları almış ve kendi istekleri ile ayrılmış veya emekli olmuş bulunmak, mülki idare amirliği ve en az on beş yıl fiilen avukatlık / savcılık yapmış olmak,
d) Bu Kanuna göre özel dedektiflik yapmaya engel bir hali bulunmamak,
Gerekir.
Avukatlar aynı zamanda hem özel dedektiflik, hem avukatlık yapamazlar.
Özel Dedektifliğe Engel Haller
MADDE 8.- Aşağıda yazılı durumlardan birinin varlığı halinde özel dedektiflik mesleğine kabul istemi ret olunur.
a) Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında, ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçtan veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devletin sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmak,
b) Kesinleşmiş bir disiplin kararı sonucunda Devlet Memuru olma niteliğini kaybetmiş olmak,
c) İflas etmiş olup da itibarı iade edilmemiş bulunmak,
d) Özel dedektifliği sürekli olarak gerektiği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malul olmak,
Özel Dedektifliğe Kabul
MADDE 9,- Özel dedektiflik ruhsatı almak için İl Özel Dedektiflik Komisyonuna dilekçe ile başvurulur.
İl Özel Dedektiflik Komisyonu, başvuru üzerine 60 gün içinde bu Kanunun 7 ve 8 inci maddelerindeki özel dedektif olabilme şartlarını ve engel halleri araştırır ve ayrıca güvenlik soruşturmasını yaptırır.
İl Özel Dedektiflik Komisyonu yukarıdaki fıkraya göre yaptığı araştırma sonucunu, görüşü ile birlikte Özel Dedektiflik Kuruluna gönderir.
Özel Dedektiflik Kurulu başvuru sahibinin özlük dosyası ile gizli sicilinin bir örneğini görev yaptığı kurumlardan ister.
Özel Dedektiflik Kurulu, İl Özel Dedektiflik Komisyonunun, araştırma sonucu ve görüşünün geldiği tarihten itibaren 45 gün içinde, özlük dosyası ve gizli sicilini de nazara alarak bir karar verir, bu kararı ilgiliye tebliğ eder.
Bu maddenin uygulanmasıyla ilgili usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir.
Yemin
MADDE 10.- Özel Dedektiflik Kurulunun kararı ile mesleğe kabul edilen özel dedektiflere, ruhsatları verilirken Özel Dedektiflik Kurulu başkan ve Üyeleri önünde aşağıdaki şekilde yemin ettirilir.
"Kanuna, ahlaka, mesleğin onuruna ve kurallarına uygun davranacağıma namusum ve vicdanım üzerine ant içerim."
Ruhsatın Asıma Mecburiyeti, Hüviyet Cüzdanı ve Belgelerin Basımı
MADDE 11- Özel dedektiflik ruhsatı, özel dedektiflik bürolarında kolayca görülebilecek bir yere asılı olarak bulundurulur.
Özel dedektiflere ayrıca ruhsatlı olduklarını kanıtlamaları için Özel Dedektiflik Kurulunca "Özel Dedektif Hüviyet Cüzdanı" verilir.
Özel Dedektiflik Bürosu
MADDE 12.- Özel Dedektif unvanını kazanmış ruhsatlı kişi tarafından işyeri olarak "Özel Dedektiflik Bürosu" açılır.
Hizmete açılacak özel dedektiflik bürolarının adres, telefon numaraları, diğer haberleşme sistemlerine ait bilgiler, istihdam olunacak personelin açık kimlikleri, iş yerinin açılmasından 7 gün önce bir dilekçe ile birlikte İl Özel Dedektiflik Komisyonuna bildirilir.
Verilen bu bilgilerde olacak değişiklikler, personelin işten ayrılması yada çıkarılması veya yeni personel alınması gibi değişiklikler de yine 7 gün içerisinde yazılı olarak aynı komisyona bildirilir.
Özel Araştırma Görevlisi
MADDE 13.- Özel dedektiflik bürolarında tüzel dedektiflere yardımcı olmak üzere "Özel Araştırma Görevlisi" istihdam edilebilir. Bunlar özel dedektiflerin verdiği inceleme, araştırma, soruşturma, takip-tarassut ve istihbarat hizmetlerini yürütürler.
Özel Araştırma Görevliliğine Kabul Şartları
MADDE 14.- Özel araştırma görevlisi mesleğine kabul edilebilmek için;
a) T.C. vatandaşı olmak,
b) En az bir özel dedektif tarafından hakkında özel araştırma görevlisi olabilir diye olumlu rapor verilmiş bulunmak,
c) En az lise veya dengi okul mezunu olmak,
d) 25 yaşını ikmal etmiş bulunmak,
e) 8 inci maddeye göre engel bir hali bulunmamak, gerekir.
Özel Araştırma Görevliliğine Kabul
MADDE 15.- Özel araştırma görevlisi ruhsat almak için bir dilekçe İle Özel Dedektiflik Komisyonuna başvurur.
Dilekçeye yanında çalışmak istenilen özel dedektifin olumlu görüşü eklenir.
İl Özel Dedektiflik Komisyonu başvuru üzerine 30 gün içinde bu Kanunun 14 ve 8 inci maddelerine göre özel araştırma görevlisi olabilme şartlarını ve engel halleri araştırır ve ayrıca güvenlik soruşturması yaptırır.
İl Özel Dedektiflik Komisyonunca haklarında yaptırılacak soruşturmanın olumlu bulunması halinde, kendilerine "Özel Araştırma Görevlisi Hüviyet Cüzdanı" verilir.
Başvuru dilekçesine eklenecek belgeler ile özel araştırma görevlisi hüviyet cüzdanı verilmesinin usul ve esasları yönetmelikte gösterilir.
Silah Taşıma ve Kullanma Yetkisi
MADDE 16.- Özel Dedektifler bu Kanunla verilmiş görevlerini yaparken silah taşıma yetkisini haizdir.
Özel araştırma görevlisi kendilerine özel silah kullanma belgeleri ile verilen demirbaşa kayıtlı silahlarını korudukları bina, tesis ve kuruluşlarda taşıyabilirler.
Özel Araştırma Görevlilerinin Bağlı Olarak Çalışmaları ilkesi.
MADDE 17.- Özel Araştırma Görevlileri ancak, bir özel dedektife bağlı olarak, onların direktifleri doğrultusunda görev yaparlar. Müstakilen özel dedektiflik bürosu açamaz ve çalışamazlar.
İstihdam Edilecek Diğer Personel
MADDE 18.- Özel dedektiflik bürolarında idari işlerde istihdam edilmek üzere personel, sair işlerde çalıştırılmak üzere müstahdemler istihdam olunabilir. Bu kişilerin bu hizmetlerde çalıştırılabilmeleri için 8 inci maddede sayılan durumlardan birini taşımamaları ve İl Özel Dedektiflik Komisyonunca haklarında yapılacak güvenlik soruşturmasının olumlu bulunması şarttır.
Bu kişilerin işe başlamadan İl Özel Dedektiflik Komisyonuna dilekçe ile başvuruları yaptırılır.
Bunlardan idari hizmetlerde istihdam edilecek personele İl Özel Dedektiflik Komisyonunca "Hüviyet Cüzdanı" verilir.
İkinci fıkraya göre yapılacak başvuru ile üçüncü fıkraya göre verilecek hüviyet cüzdanlarının esas ve usulleri yönetmelikte gösterilir.
Özel Dedektif ve Özel Araştırma Görevlilerinin Görev ve Çalışma Alanları
MADDE 19.- Özel dedektifler ve istihdam ettikleri özel araştırma görevlileri müşterilerinin vaki talepleri üzerine aşağıdaki görevleri yaparlar.
a) Aile fertlerinin, aile birliğine zarar veren davranışlarının, kötü alışkanlıklara meyilli olup olmadıklarının incelenmesi,
b) Kaybolmuş yada adresi bilinmeyen kişilerin bulunması, adreslerin tespit edilmesi,
c) Kaybolmuş yada çalınmış malların bulunması,
d) Korunması istenen kişi yada kuruluş, bina, her türlü tesis yada malın korunmasının sağlanması,
e) 2495 sayılı Özel Güvenlik Teşkilat Kanunu kapsamında bulunan kurum, kuruluş ve tesislerin güvenliklerinin sağlanması,
f) Ticari bir firma, fabrika, imalathane ya da her türlü işyerinde çalışan her kademedeki personelin, dürüstlüğü ve güvenliklerinin işverene karşı tutum ve davranışlarının, işveren aleyhine diğer firma ve kuruluşlarla işbirliği yapıp yapmadıklarının tespit olunması,
g) Özellikle halka açık bulunan her türlü şirket, büyük mağaza, acenta, süpermarket ve işyerlerinde çalışanlar ile bu yerlere girip çıkan kişilerin mal kaçırmalarını mevcut taşınmaz mal ve makinelere zarar vermelerinin kollanması ve önlenmesi,
h) İcra iflas dairelerinde, aleyhinde takip yapılan borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakların neden ibaret olduğunun araştırılıp tespit edilmesi,
Umuma Açık Yerlerde Araştırma ve İnceleme Yapma Yetkisi
MADDE 20.- Özel dedektifler ve istihdam ettikleri özel araştırma görevlileri, umuma açık yer olarak nitelendirilen bilumum yerlere, bu yerlerin açık bulundurulduğu saatler dâhilinde bu işyerlerine gelen üçüncü şahıslarla ilgili olarak bilgi toplamak üzere girmeye, bu yerlerde her ne nam altında olursa olsun hizmet geren kişiler ile, bu yerlerin yetkili yönetici durumunda olan şahıs ve işyeri sahiplerinin bilgilerine başvurmaya yetkililerdir.
Kişileri, ifade almak üzere bürolarına davet edemezler, zor kullanamazlar, birinci fıkraya göre girdikleri umuma açık işyerinde bu yer ve sahipleri hakkında araştırma ve incelemede bulunamazlar
Özel dedektifler ve istihdam ettikleri özel araştırma görevlileri, bu görevi yerine getirirken; kişilerin onurlarını ve kişisel haklarını zedeleyici, özel hayatlarını ihlal edici davranışlarda bulunamazlar ve özel hayata ilişkin bilgileri başka amaçlarla kullanamazlar.
Yasağı ve Doğru Bilgi Verme ilkesi
MADDE 21.- Özel çalışmaları sonucu edindiği bilgileri kimseye açıklayamaz. Müşterilerinden başka hiç kimseye sır ifşa edemez. Ancak, resen takibi gerekli bir suç işlendiği yolunda bilgi edindiğinde bilgi ve belgeleri bulunduğu yer Cumhuriyet Savcılığının intikal ettirmekte mükelleftir.
Özel dedektifler, işverenine yada müşterisine hilafı hakikat bilgi ya da rapor veremezler.
Görevi Savsaklama ve Kötüye Kullanma
MADDE 22.- Özel Dedektif, bu kanun ve diğer kanunlar gereğince kendisine verilmiş yetkiyi kötüye kullanamaz.
Yetkilerini kötüye kullanan özel dedektifler Türk Ceza Kanununun 240 ıncı maddesi gereğince cezalandırılırlar.
Zabıtanın Göverini Aksatmama İlkesi
MADDE 23.- Özel dedektifler, özel araştırma görevlileri ve her ne nam altında olursa olsun istihdam ettikleri kişileri zabıtanın görevini aksatıcı, engelleyici tutum ve davranışlarda bulunamazlar.
Özel Dedektif, Özel Dedektif Büroları ve Özel Araştırma Görelilerinin Denetimi
MADDE 24.- Lüzum görülmesi halinde İçişleri Bakanlığı Özel Dedektiflik Kurulunun istemi veya İl Özel Dedektiflik Komisyonu kararı uyarınca İl Özel Dedektiflik Komisyonu tarafından görevlendirilecek İl Özel Dedektiflik Komisyonu üyesi veya üyeleri tarafından özel dedektif, özel dedektif bürosu ile görevli olarak çalışmakta olan özel araştırma görevlileri denetlenebilir,
Disiplin Cezalarının Uygulanacağı Haller
MADDE 25.- Özel dedektiflik onuruna yahut meslek ahlakına uymayan tutum ve davranışlarda bulunanlara, görevini yapmayan veya görevinin gerektirdiği dürüstlüğe uygun şekilde davranmayanlar hakkında bu Kanunda sayılan disiplin cezaları uygulanır.
Disiplin Cezaları
MADDE 26.- Disiplin cezaları şunlardır
a) Kınama: Tutum ve davranışlarında kusurlu sayıldığının özel dedektife bildirilmesidir.
b) Para Cezası: En az asgari ücret ve beş katına kadar para cezasıdır.
c) Faaliyetten Men: Özel dedektifin bir aydan az ve bir yıldan fazla olmamak üzere mesleğini yapmaktan yasaklanmasıdır.
d) Meslekten çıkarma: Özel dedektiflik ruhsatı ve özel dedektiflik hüviyet cüzdanının geri alınarak özel dedektiflik unvanının kaldırılmasıdır.
Bu madde hükümleri İl Dedektiflik Komisyonunca özel araştırma görevlilerine de aynen uygulanır.
Disiplin cezasını gerektiren filler ile disiplin cezası verilmesinin usul ve esasları yönetmelikte gösterilir.
Tekerrür Halinde Uygulanacak Ceza
MADDE 27.- Disiplin cezasının verilmesini gerektiren eylemin işlenmesinden itibaren bir yıl içinde aynı eylemin tekrarı halinde eyleme öngörülen cezanın bir üstü verilir.
Bu Kanunun 23 üncü maddesi hükümlerine uymamayı itiyat haline getirenlerle zabıtanın görevini aksattığı veya engellediği tespit olunanlara Özel Dedektiflik Kurulunca meslekten çıkarılma cezası uygulanır.
Dedektifliğin Sona Ermesi
MADDE 28.- Dedektiflerin,
a) Bu Kanun hükümlerine göre meslekten çıkarılması,
b) Dedektifliğe alınma şartlarından herhangi birini taşımadığını sonradan anlaşılması veya dedektiflik sırasında bu şartlardan herhangi birinin kaybedilmesi, halinde Özel Dedektiflik Kurulu kararı ile dedektiflik sona erer ve dedektiflik ruhsatı iptal edilir.
Özel Dedektif ve Özel Araştırma Görevlilerine Karşı İşlenen Suçlar
MADDE 29.- Görev sırasında veya yaptığı görevinden dolayı özel dedektif veya özel araştırma görevlilerine karşı işlenen suçlar hakkında, memura karşı işlenen suçlara ilişkin hükümler uygulanır.
Özel Dedektiflik Ücretinin Serbestçe Kararlaştırılması
MADDE 30.- Dedektiflik ücreti, dedektifin sunacağı hizmetlerin karşılığı olan meblağı ifade eder.
Dedektiflik ücreti, dedektifle işveren arasında serbestçe kararlaştırılır.
İş takibi ve her türlü danışma ücretleri hakkındaki anlaşmaları yazılı şekilde olması şarttır.
Ücretten doğan davalarda, yazılı sözleşmeden başka delil getirilemez ve dinlenmez.
İş Sahibinin İşi Başka Özel Dedektife Vermesi
MADDE 31.- İş sahibi, ilk anlaşmayı yaptığı özel dedektifi yazılı muvafakatını alarak başka özel dedektifleri de işin takibine sokabilir.
İş sahibi ilk özel dedektifin muvafakatını kendisine tevdi veya tebliğ edilecek bir yazı ile en az bir hafta süre vererek talep eder. Özel dedektif bu süre içerisinde cevap vermemiş ise muvafakat etmiş sayılır.
İlk Özel dedektifin muvafakat etmemesi halinde, sözleşme kendiliğinden sona erer. İş sahibi muvafakat etmeyen özel dedektife ücretin tamamını ödemekle yükümlüdür.
Özel dedektifin muvafakati ile is başka dedektifler tarafından da takibi halinde iş sahibi, ilk özel dedektifin ücretinden kısıntı yapamaz.
Özel Dedektifin İşi Takipten Vazgeçmesi, Azli ve Ücretin Gününde Ödenmesi.
MADDE 32.- Üzerine almış olduğu işi haklı bir neden olmaksızın takipten vazgeçen özel dedektife hiçbir ücret ödenme ve peşin olarak alınmış olan para da iş sahibine geri ödenir.
Özel dedektifin azli halinde ücretin tamamı verilir. Ancak özel dedektif kusur veya ihmalinden dolayı azledilmişse ücretin ödenmesi gerekmez.
Anlaşmaya göre özel dedektife peşin verilmesi gereken ücret ödenmezse, özel dedektif işe başlamakla zorunlu değildir. Bu nedenle doğabilecek her türlü sorumluluk iş sahibinindir. Yazılı sözleşmedeki diğer ödeme şartlarının yerine getirilmemesinden dolayı özel dedektif işi takip etmek ve sonucu elde etmekten mahrum kalırsa, sorumluluk bakımından aynı hüküm uygulanır.
Tebliğ Usulü ve Adres Bildirme Zorunluluğu.
MADDE 33.- İş sahibinin sözleşmede verdiği adrese özel dedektif tarafından yapılacak her tebliğ, kendisine yapılmış sayılır. Adres değişikliği en geç üç gün içinde iş sahibi tarafından taahhütlü olarak özel dedektife bildirilir.
İş sahibinin adresine gönderilebilecek yazıların tebliğ edilmesinden veya adres değişikliklerinin bildirilmesinden doğan sorumluluk iş sahibine aittir.
Dosya Tutma
MADDE 34.- Özel dedektifler, üzerine aldıkları her iş yahut yazılı bilgi ve mütalaasına başvurulan her husus hakkında, düzenli bir dosya tutmakla yükümlüdürler.
Reklam Yasağı
MADDE 35.- Özel dedektiflerin, tabelalarında, basılı kâğıtlarında ve ilanlarında özel dedektiflik ve akademik unvanları dışında, unvan ve sıfat kullanmaları yasaktır.
Cezalar
MADDE 36.- Ruhsatsız olarak özel dedektiflik yapanlar, üç aydan bir yıla kadar hapis ve bir milyon liradan onmilyon liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
Bu kanunun 24 üncü maddesindeki denetime engel olan özel dedektif ve özel araştırma görevlileri hakkında eylem daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde yüzbin liradan birmilyon liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Yönetmelik
MADDE 37.- Özel dedektif ve özel araştırma görevlilerinin silah ve mermilerinin ne suretle temin edileceği, bunların menşei, cins ve sayıları, kullanış şekli ve şartları ile mesleğin sona ermesi durumunda kendilerine verilen silah ve mermilerin hangi mercilere ne şekil ve şartlarla devir ve teslim edileceği ve bu konuda denetim, özel dedektif ve özel araştırma görevlilerinin eğitimi ve Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususlar, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Yürürlük
MADDE 38.- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
English | French | German | Site Haritası | İletişim